Thuế khoán và thuế kê khai hộ kinh doanh nên chọn

Hộ kinh doanh nhỏ nộp thuế theo hai cách: thuế khoán và thuế kê khai. Nhiều chủ cửa hàng chỉ biết mỗi thuế khoán vì cán bộ thuế ấn cho số nào thì nộp số đó, chưa từng nghe tới kê khai. Đến lúc quán lớn lên, lời nhiều, mới biết mình đang nộp thừa mà không hay.

Nói gọn. Thuế khoán là nộp một số cố định, cơ quan thuế tính hộ. Thuế kê khai là tự ghi số thật, nộp theo số thật. Cách nào cũng hợp pháp, hộ kinh doanh được chọn. Bài này so từng điểm để biết quán mình hợp cách nào.

Bài thuế khoán chi tiết đã có ở thuế khoán hộ kinh doanh nhỏ. Bài này chỉ so sánh để chọn.

Cách tính tiền thuế mỗi bên

Thuế khoán tính trên doanh thu ước tính. Cơ quan thuế nhìn quán mình, đoán một tháng bán bao nhiêu, rồi ấn một số thuế mỗi quý. Ví dụ đoán quán bán một trăm triệu một quý, tỷ lệ thuế ngành ăn uống một phần trăm, thì mỗi quý nộp một triệu. Bán thật một trăm rưỡi cũng nộp một triệu, bán thật bảy chục cũng nộp một triệu.

Thuế kê khai tính trên số thật mình ghi. Ghi doanh thu thật, trừ chi phí thật có hóa đơn, ra lợi nhuận thật, nộp thuế trên lợi nhuận đó. Bán nhiều nộp nhiều, bán ít nộp ít, tháng lỗ thì không nộp phần thuế thu nhập.

Điểm này quyết định tất cả. Quán lời dày mà nộp khoán theo doanh thu ước thấp thì đang lời to. Quán lời mỏng mà bị ấn doanh thu ước cao thì đang nộp thừa. Muốn biết mình thuộc bên nào phải tính thử, không đoán được.

Sổ sách mỗi bên cần gì

Thuế khoán cần sổ đơn giản. Ghi doanh thu mỗi ngày, giữ giấy nộp thuế các kỳ, giữ hóa đơn đầu vào nếu có. Không ai bắt chứng minh chi phí, không cần hóa đơn đủ bộ. Ghi sơ sài vẫn qua, miễn số liệu khớp với tiền thật trong két khi bị kiểm tra.

Thuế kê khai cần sổ kỹ hơn. Sổ doanh thu, sổ chi phí, hóa đơn đầu vào đầy đủ, phiếu chi, bảng lương nếu có nhân viên. Thiếu hóa đơn chi phí thì chi phí đó không được trừ, thuế tính cao lên. Ghi thiếu một quý là số cả năm lệch.

Nhiều chủ quán nghe tới đây thì sợ kê khai. Thực ra ghi sổ mỗi ngày mất mười phút, không khó như tưởng. Cách ghi đúng có trong bài ghi chép thu chi mỗi ngày. Khó là ở chỗ phải giữ thói quen, ngày nào cũng ghi, không dồn cuối tháng.

Quán một mình bán, không nhân viên, chi phí ít món thì kê khai không cực. Quán đông nhân viên, nhiều khoản chi lặt vặt không hóa đơn thì kê khai mệt, vì chi không hóa đơn là chi không được trừ.

Khi nào khoán lời hơn

Quán lời dày, chi phí thấp, doanh thu khó đoán thì khoán lời. Ví dụ quán nước vỉa hè, giá vốn một ly ba nghìn bán mười lăm nghìn, lời hơn bảy mươi phần trăm. Cơ quan thuế ấn doanh thu ước thấp hơn thật thì số thuế khoán nhỏ xíu so với lời thật. Nộp khoán lúc này là đang được lợi.

Quán mới mở, doanh thu chưa ổn định cũng hợp khoán. Tháng bán được tháng không, mà thuế khoán ấn theo mức trung bình thì tháng ế vẫn nộp từng đó, nhưng tháng đắt cũng nộp từng đó. Tính cả năm thì nhẹ đầu, không phải lo ghi sổ lúc đang bận dựng quán.

Quán ở quê, cán bộ thuế quen mặt, ấn mức vừa phải thì khoán yên ổn. Không ai soi, không ai kiểm tra đột xuất, nộp đều là xong. Đổi sang kê khai lúc này chỉ thêm việc mà không đỡ được bao nhiêu tiền.

Nhưng nhớ một điều: khoán lời chỉ khi mức ấn thấp hơn thật. Mức ấn mà cao hơn thật thì khoán thành lỗ. Hỏi quán bên cạnh cùng ngành nộp bao nhiêu một quý, so với quán mình, lệch nhiều thì xin xem lại mức ấn trước khi nghĩ tới đổi cách tính.

Khi nào kê khai đỡ tiền hơn

Quán lời mỏng, chi phí lớn thì kê khai đỡ. Ví dụ quán phở, giá vốn một bát mười tám nghìn bán ba mươi nghìn, lời bốn mươi phần trăm nhưng trừ tiền thuê, tiền lương, tiền điện gas thì lời thật còn mười phần trăm. Thuế khoán tính trên doanh thu thì nộp trên cả trăm triệu doanh thu, thuế kê khai tính trên mười triệu lời thật. Chênh nhau mấy lần.

Quán có nhiều chi phí hóa đơn đầy đủ cũng hợp kê khai. Tiền thuê có hợp đồng, tiền hàng có hóa đơn VAT, tiền lương có bảng chấm công. Chi phí trừ được càng nhiều thì thuế càng thấp. Kê khai lúc này biến đống hóa đơn thành tiền thuế đỡ được.

Quán bán cho công ty, xuất hóa đơn thường xuyên thì kê khai gọn hơn. Khách công ty cần hóa đơn thì quán phải có đầu vào tương ứng, sổ sách vốn đã phải kỹ. Đã kỹ rồi thì kê khai chỉ thêm một bước, không thêm gánh nặng.

Cách biết chắc: lấy một quý gần nhất, tính thuế khoán đã nộp bao nhiêu, rồi tính thử theo kê khai hết bao nhiêu. Con số nào nhỏ hơn thì theo con số đó. Đừng nghe ai nói, tự tính bằng số của quán mình.

Rủi ro mỗi bên

Thuế khoán rủi ro ở mức ấn. Bị ấn cao thì nộp thừa quanh năm mà không biết kêu ai. Mức ấn tăng theo năm, năm sau cao hơn năm trước dù quán không lớn thêm. Xin giảm mức ấn phải làm đơn, phải có căn cứ, không phải xin là được.

Thuế khoán còn rủi ro khi quán lớn nhanh. Doanh thu tăng gấp đôi mà mức ấn vẫn cũ thì đến lúc bị kiểm tra, bị ấn lại cả năm cũ cộng tiền phạt. Nhiều quán ham mức ấn thấp, không khai tăng doanh thu, cuối cùng bị truy thu một cục.

Thuế kê khai rủi ro ở sổ sách. Ghi sai, ghi thiếu, mất hóa đơn thì thuế tính cao hơn thật. Bị kiểm tra mà sổ không khớp tiền thật thì bị ấn định lại, coi như quay về khoán nhưng kèm phạt. Kê khai mà ghi ẩu thì tệ hơn khoán.

Thuế kê khai còn rủi ro ở chi phí không hóa đơn. Quán ăn mua rau ngoài chợ không hóa đơn, thuê người rửa bát trả tiền mặt không bảng lương, những khoản đó không được trừ. Tính thuế trên giấy thì lời cao hơn lời thật, nộp nhiều hơn đáng lẽ.

Đổi từ khoán sang kê khai làm sao

Bước một: tính thử một quý theo kê khai xem có đỡ hơn khoán không. Lấy sổ ba tháng gần nhất, cộng doanh thu, cộng chi phí hóa đơn, tính thuế phải nộp. So với số khoán đã nộp. Đỡ được ít nhất hai mươi phần trăm thì đáng đổi, đỡ ít hơn thì công ghi sổ không xứng.

Bước hai: làm đơn xin chuyển phương pháp tính thuế gửi cơ quan thuế quản lý trực tiếp. Ghi rõ xin chuyển từ khoán sang kê khai từ quý nào. Nên chuyển vào đầu năm hoặc đầu quý, sổ sách cắt gọn theo kỳ mới.

Bước ba: chuẩn bị sổ sách từ ngày chuyển. Sổ doanh thu, sổ chi phí, tập hóa đơn đầu vào, bảng lương. Ngày đầu tiên của kỳ kê khai là ngày sổ phải chạy. Đừng chuyển rồi mà sổ vẫn trắng, kiểm tra tới là bị phạt ngay.

Bước bốn: nộp tờ khai theo kỳ mới đúng hạn. Kê khai thì tờ khai chi tiết hơn khoán, điền doanh thu, chi phí, thuế phải nộp. Nộp chậm thì phạt như thường, không có ngoại lệ cho người mới chuyển.

Muốn biết thủ tục giấy tờ từ đầu có những gì, xem bài thủ tục giấy phép cửa hàng bán lẻ.

Đổi ngược lại được không

Được. Đang kê khai thấy cực quá, sổ sách không theo nổi, thì xin về lại khoán. Lý do thường là quán nhỏ lại, doanh thu giảm, không còn sức ghi sổ kỹ.

Nhưng đổi đi đổi lại nhiều lần trong năm thì cán bộ thuế để ý. Mỗi lần đổi là một lần họ xem lại toàn bộ sổ cũ. Đổi một lần cho đúng rồi giữ yên, đừng đổi theo cảm hứng từng quý.

Trước khi đổi ngược, tính lại lần nữa. Có khi không phải kê khai sai mà là ghi sổ sai. Ghi đủ hóa đơn, trừ đủ chi phí thì kê khai vẫn đỡ hơn khoán. Về khoán vì lười ghi sổ thì đang trả tiền cho cái lười đó mỗi quý.

Bảng so nhanh một nhìn

Cách tính: khoán nộp số cố định theo ước tính, kê khai nộp theo số thật.

Sổ sách: khoán ghi đơn giản, kê khai ghi kỹ giữ hóa đơn.

Quán lời dày chi phí ít: khoán thường lời hơn.

Quán lời mỏng chi phí lớn: kê khai thường đỡ hơn.

Rủi ro khoán: bị ấn cao, bị truy thu khi lớn nhanh.

Rủi ro kê khai: ghi sai bị phạt, chi không hóa đơn không được trừ.

Đổi cách tính: làm đơn, chuyển đầu kỳ, chuẩn bị sổ từ ngày đầu.

Quán nào giữ khoán, quán nào nên đổi

Giữ khoán nếu: quán nhỏ một mình bán, lời dày, mức ấn đang thấp, không có thời gian ghi sổ, doanh thu ổn định không tăng nhanh.

Đổi sang kê khai nếu: quán lời mỏng, chi phí hóa đơn đầy đủ, đang bị ấn cao hơn thật, bán cho công ty cần hóa đơn, doanh thu lớn dần mà mức ấn không theo kịp.

Còn lửng lơ thì làm một việc: tính thử một quý. Lấy số thật của quán mình, tính cả hai cách, so con số. Chênh ít thì giữ khoán cho nhẹ đầu. Chênh nhiều thì đổi, tiền chênh mỗi quý đủ thuê người ghi sổ mà vẫn dư.

Biết mình lãi bao nhiêu mới tính được thuế nào hợp. Cách tính lãi thật có trong bài tính lợi nhuận cửa hàng.

Ví dụ hai quán cùng ngành

Hai quán phở cùng một phố, cùng bán ba mươi nghìn một bát. Một quán nộp thuế khoán, quán kia kê khai. Chênh nhau thế nào.

Quán thuế khoán: cơ quan thuế ấn doanh thu ước tính mỗi quý tám mươi triệu, ngành ăn uống một phần trăm, mỗi quý nộp tám trăm nghìn. Quán bán thật mỗi quý tám mươi triệu, giá vốn bát phở mười tám nghìn, lời trước khi trừ chi phí cố định là bốn mươi phần trăm. Lợi thật sau khi trừ tiền thuê, tiền lương, tiền điện gas còn chừng mười triệu một quý.

Quán kê khai: ghi doanh thu thật tám mươi triệu, trừ chi phí hàng bốn tư mươi triệu, trừ chi phí khác ba mươi triệu có hóa đơn đầy đủ, còn lợi mười triệu. Tính thuế trên lợi, thấp hơn hẳn so với tám trăm nghìn phải nộp theo khoán.

Rõ ràng quán này nên kê khai. Vì nó lời mỏng, chi phí lớn, mà lại có đủ hóa đơn để trừ.

Giờ đổi ngược: quán trà sữa bán hai mươi lăm nghìn một cốc, giá vốn mười nghìn, lời sáu mươi phần trăm. Doanh thu mỗi quý năm mươi triệu. Cơ quan thuế ấn doanh thu ước tính ba mươi triệu, một phần trăm, mỗi quý nộp ba trăm nghìn. Lợi thật mỗi quý hai mươi triệu, thuế trên lợi còn không tới hai trăm nghìn.

Quán này giữ khoán lợi hơn. Không phải vì tránh ghi sổ, mà vì mức ấn thấp hơn lợi thật.

Hai quán cùng giá bán, cùng ngành ăn uống, một quán khoán một quán kê khai, mà kết quả ngược nhau. Không có công thức chung cho cả ngành, chỉ có công thức cho từng quán. Đó là lý do phải tự tính thử bằng số của mình.

Hỏi cơ quan thuế được miễn phí

Nhiều chủ quán ngại gọi điện cho cơ quan thuế, sợ bị hỏi nhiều, sợ phiền. Thực ra hỏi trước rẻ hơn hỏi sau.

Hỏi mức thuế khoán đang ấn cho quán mình bao nhiêu một quý. Hỏi ngưỡng miễn thuế hiện nay là bao nhiêu. Hỏi quán của mình có được áp dụng mức thuế thấp không. Hỏi chi phí nào được trừ khi kê khai. Bốn câu này cán bộ thuế trả lời được ngay.

Cứ hỏi thật, ghi lại tên người trả lời và ngày. Nhiều chủ quán tiếc năm phút gọi điện mà cuối năm nộp thừa cả trăm triệu.

Cần tư vấn theo ngành, gọi hotline/Zalo 0907.943.968.